آینده پژوهی، تلاشی نظام مند و علمی از آینده و سیاستگذاری پیش نگر است که به چه شکلی از فرصت استفاده کنیم و برای آینده بکار گیریم در آینده پژوهی روش­های مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرد که عمدتا در ترسیم سیاستگذاری­های بلند مدت نظام سیاسی از روش چشم انداز استفاده می­شود. پژوهش حاضر کاربرد روش چشم انداز در آزادی سیاسی را مورد بررسی و مداقه قرار می­دهد. و در صدد ارائه الگوئی روشمند برای چشم انداز آزادی سیاسی است. پژوهش را با اين  پرسش فرعی آغاز مي كنيم كه: الگوی مناسب چشم انداز آزادی سیاسی چیست؟

سازگاری یا ناسازگاری دین و دموکراسی بستگی تام دارد به تعریف « دین » و « دموکراسی » از سویی، و نـوع نگاه ما به هستی، انـسان و جـامعه از سـویی دیگر؛ دیـنی درونگرا و فاقد نظامات اجتماعی نمی تواند نسبتی ( منفی یا مثبت ) با دموکراسی داشته باشد. مشکل نسبت سنجی بین اسلام و دموکراسی زمانی جدّی تر می شود که اسلام را دینی در نظر بگیریم که با احکامی قدسی و مطلق، مبتنی بر تکلیف باشد و دموکراسی، نظامی در نظر گرفته شود که فقط در اداره نظامات سیاسی نمود داشته باشد. اینگونه برداشتها، برداشتی مضیق از اسلام و دموکراسی است و در نتیجه، عـرصه را برای بهره برداری از تمام ظرفیت های هر دو محدود می سازد.

فقه شیعه در مسیر طولانی خود تحولات بسیاری به خود دیده است. اما یکی از مهم ترین فرازهای تاریخ آن، پیدایی «فقه مشروطه» در صدر نوگرایی مذهبی- سیاسی ایران و به رهبری اندیشمندان تأثیرگذاری چون آخوند خراسانی(1255-1329ق) و محقق نائینی(1276-1355ق) است. فقه مشروطه نخستین تجربه و آزمون فکرشیعه در دوران جدید است که در راستای پیوند بین دین و دولت مدرن ظاهر شده است. این دستگاه فقهی- سیاسی، البته مختصات و ابعاد متفاوتی دارد.  در این مقاله کوشش می کنیم، صرفاً، برخی امکانات این نظریه فقهی را به اختصار مورد ارزیابی قرار دهیم. این نوشته  بر دو محور عمده تمرکز خواهد داشت؛ ماهیت و امکانات فقه مشروطه.

آنچه در جهان عرب به طور خاص و جهان اسلام به طور كلي اهميت دارد، حضور جريان‌هاي فكر غربي در اين منطقه است. اين حضور خيلي مهم است. به همين دليل شاخه‌هايي متفاوت كه در جهان غرب بوده در جهان اسلام هم هستند.

موضوع بحث من، «فقه و بنیادگرایی سنی در مرزهای شرقی ایران» است. در این بحث ابتدا در دو مقدمه به اساس و ویژگی های بنیادگرایی خواهم پرداخت و سپس به این سوال پاسخ خواهم داد که بنیادگرایان اساسا چه فقهی دارند و در نهایت چنانچه فرصت باشد به اختصار به پیامدها و نتایج این پدیده خواهم پرداخت و علاقه مندم از دوستان با تجربه ای که از نزدیک با بنیادگرایان آشنایی داشته اند و در این فضاها فعالیت کرده اند، بیشتر بشنوم.